จากเก่าสู่เก๋า: นวัตกรรมอาหารไทยโบราณ – มรดกทางวัฒนธรรมที่ล้ำค่าของมณฑลนครชัยศรี
ผู้ดำเนินการหลัก :
รองศาสตราจารย์ ดร.ศริยามน ติรพัฒน์
ผู้ดำเนินการร่วม :
มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลรัตนโกสินทร์
ความสำคัญของโครงการ
วิถีชีวิตที่เปลี่ยนไป ทำให้เกิดการสูญหายของภูมิปัญญาอาหารท้องถิ่น ซึ่งเป็นเรื่องละเอียดอ่อน และสร้างความตระหนัก และกังวลใจกับคนในชุมชน โครงการวิจัยนี้มีจุดมุ่งหมายสำคัญเพื่ออนุรักษ์และถ่ายทอดมรดกทางภูมิปัญญาด้านอาหารของชุมชนในมณฑลนครชัยศรี ผ่านการสร้างและนำใช้นวัตกรรมชุดตำรับอาหารไทยโบราณ-มรดกทางวัฒนธรรมที่ล้ำค่าสู่ความยั่งยืน นอกจากการสืบสานองค์ความรู้วัฒนธรรมอาหารท้องถิ่น ทีมวิจัยยังมีเป้าหมายสำคัญในการเพิ่มมูลค่าตำรับอาหารไทยโบราณเพื่อการจัดจำหน่ายโดยมีผู้ดำเนินการหลักที่สำคัญคือ นวัตกรชุมชน ที่มีความรู้ ความสามารถในการนำใช้และถ่ายทอดนวัตกรรมสู่คนในชุมชนได้อย่างเหมาะสมการวิจัยเป็นรูปแบบบูรณาการที่เน้นการมีส่วนร่วมของชุมชนและกลุ่มภาคีเครือข่ายประกอบด้วยทีมนักวิชาการจากมหาวิทยาลัยในพื้นที่ชุมชน นำทีมโดยคณาจารย์จาก มหาวิทยาลัยมหิดล ร่วมกับสถาบันเทคโนโลยีราชมงคลรัตนโกสินทร์ ซึ่งทีมวิจัยประกอบไปด้วยคณาจารย์และผู้เชี่ยวชาญ ในหลากหลายสาขาที่ร่วมทำงานกันแบบบูรณาการศาสตร์ คือ คณะสาธารณสุขศาสตร์ ศิลปศาสตร์ สถาปัตยกรรมศาสตร์ วิทยาศาสตร์อาหาร และวิทยาศาสตร์สิ่งแวดล้อม ลงพื้นที่เพื่อทำวิจัยร่วมกับ ภาคีเครือข่ายในชุมชน ซึ่งประกอบด้วย นายกองค์การบริหารส่วนตำบล นักวิชาการพัฒนาชุมชน แกนนำชุมชน ข้าราชการครูชุมชน สมาชิกชมรมผู้สูงอายุ สภาเด็กและเยาวชน ตลอดจนภาคีเครือข่ายภาคเอกชน เช่น เครือข่ายตลาดอินทรีย์สุขใจ สวนสามพราน
วัตถุประสงค์ของโครงการ
- เพื่อรวบรวมตำรับอาหารไทยโบราณที่กำลังสูญหาย ให้เป็นตำรับที่เป็นรูปธรรมเชิงปริมาณ (จำนวน 3-5 ตำรับในแต่ละชุมชน โดยรวมประมาณ 30 ตำรับ (ทั้งคาวและหวาน) ในชุดโครงการรวมทั้งหมด)
- เพื่อเพิ่มมูลค่าอาหารไทยโบราณ (10 ตำรับ)
- เพื่อสร้างสถานีภูมิปัญญาอาหารไทยโบราณประจำตำบล
- เพื่อเผยแพร่ตำรับอาหารไทยโบราณ ทั้งรูปแบบ online บนดิจิตอล แพลตฟอร์ม และ onsite ผ่านพื้นที่การเรียนรู้ในชุมชน
- สร้างนวัตกรชุมชน ที่สามารถถ่ายทอดความรู้ด้านการสร้างและนำใช้นวัตกรรมอาหารไทย โบราณแก่คนในชุมชนได้ประมาณ 30 คน
การดำเนินกิจกรรม
- การรวบรวมตำรับอาหารไทยโบราณที่กำลังสูญหายให้เป็นตำรับที่เป็นรูปธรรมเชิงปริมาณ ประชากรและกลุ่มตัวอย่าง
- การเพิ่มมูลค่าอาหารไทยโบราณ (10 ตำรับ)
- การสร้าง สถานีภูมิปัญญาอาหารไทยโบราณประจำตำบล
- การเผยแพร่ตำรับอาหารไทยโบราณ ทั้งรูปแบบ online บนดิจิตอล แพลตฟอร์ม และ onsite ผ่านพื้นที่การเรียนรู้ในชุมชน
- การสร้างนวัตกรชุมชน ที่สามารถถ่ายทอดความรู้ด้านการสร้างและนำใช้นวัตกรรมอาหารไทยโบราณแก่คนในชุมชนได้ ประมาณ 30 คน
ระยะเวลา : ตั้งแต่วันที่ 18 เมษายน 2565 ถึงวันที่ 17 เมษายน 2566
ผลการดำเนินงาน
1. ตารางเปรียบเทียบแผนการดำเนินงานตามสัญญากับผลการดำเนินงานที่เกิดขึ้นจริง
2. ข้อค้นพบสำคัญที่ได้จากงานวิจัย รวมทั้งแนวทางการนำผลงานวิจัยไปใช้ประโยชน์
3. แนวทางการติดตามผลและธำรงรักษาพัฒนาการที่เกิดขึ้น ให้คงอยู่ต่อไป (Exit strategy)
4. การต่อยอดการวิจัยเพื่อนำสู่การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม/สุขภาพ
ผลกระทบในระดับชุมชน
- ผลการวิจัย-สร้างนวัตกรคุณภาพ จากการสร้างการมีส่วนร่วม การอบรมให้ความรู้ การถ่ายทอดเทคโนโลยี
- ชุมชนแห่งการเรียนรู้- สานฝันสามกลุ่มวัย
- เกิดนวัตกรคุณภาพ- สามารถ คิดเป็น ทำเป็น แก้ปัญหาได้
- เกิดนวัตกรชุมชน – สามารถยกระดับเศรษฐกิจฐานราก สร้างรายได้ สร้างอาชีพ
- เกิดเป็นชุมชนนวัตกรรมแห่งการเรียนรู้ และเปี่ยมสุข อย่างยั่งยืน
จากการดูงานการท่องเที่ยว และสรุปบทเรียนที่ได้รับ ชี้ให้เห็นว่าโครงการวิจัยนวัตกรรมอาหารไทยโบราณนี้ สามารถปลุกพลังความคิดในการรื้อฟื้นวัฒนธรรมด้านอาหาร และสามารถนำไปต่อยอดการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพแบบบูรณาการ ซึ่งจะสามารถกระจายรายได้และยกระดับเศรษฐกิจฐานรากของชุมชนอย่างต่อเนื่องและยั่งยืน
SDGs หลักที่สอดคล้องกับกิจกรรม : SDG1 เป้าประสงค์ย่อย : 1.1
SDGs อื่นๆที่สอดคล้อง : SDG2 เป้าประสงค์ย่อย : 2.b , 2.3
SDG3 เป้าประสงค์ย่อย : 3.8
SDG11 เป้าประสงค์ย่อย : 11.c
