โครงการฝึกปฏิบัติงานพัฒนาสุขภาพแบบบูรณาการ ประจำปีการศึกษา 2566
ผู้ดำเนินการหลัก :
ภาควิชาอนามัยชุมชน คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
ส่วนงานร่วม :
-
ผู้ดำเนินการร่วม :
-
ความสำคัญ วัตถุประสงค์โครงการ
ปัจจุบัน ความคาดหวังต่อคณะสาธารณสุขศาสตร์ในมหาวิทยาลัยต่าง ๆ ไม่ได้มีเพียงแต่การจัดการเรียนการสอนและการผลิตบัณฑิตเท่านั้น แต่ยังรวมถึงการสร้างความสัมพันธ์กับชุมชนรอบข้าง และผู้มีส่วนได้เสียในการพัฒนาชุมชนให้เป็นชุมชนที่มีสุขภาวะที่ดีอย่างยั่งยืน ซึ่งคณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล อยู่ในพื้นที่ของเขตราชเทวี กรุงเทพมหานคร ซึ่งมีลักษณะเป็นชุมชนเมือง ทำให้ภารกิจของคณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล จะต้องไม่อยู่เพียงเฉพาะการจัดการเรียนการสอนให้นักศึกษาได้มีประสบการณ์ทำงานในภาคสนามเท่านั้น แต่จะต้องบูรณาการเข้าถึงการสร้างภาคีระหว่างคณะสาธารณสุขศาสตร์กับชุมชนรอบข้างและผู้มีส่วนได้เสีย และต่อยอดการดำเนินการไปถึงแผนงานและโครงการที่เป็นตัวแบบหรือนวัตกรรม ซึ่งประกอบส่วนการดำเนินงานร่วมกับภาคีต่าง ๆ ที่สามารถสร้างผลกระทบระดับสังคมให้เป็นสังคมที่มีสุขภาวะที่ดีอย่างยั่งยืนได้
การดำเนินการ
- การประเมินสถานการณ์สุขภาพชุมชน (การเก็บรวบรวมข้อมูลและการวิเคราะห์ข้อมูล การสังเคราะห์สถานการณ์สุขภาพชุมชนเชิงระบบ การระบุปัญหา และการจัดลำดับความสำคัญของปัญหา)
- การวิเคราะห์สาเหตุของปัญหาและการจัดทำแผนงานและโครงการ
- การดำเนินการตามแผนงานและโครงการและการประเมินผลโครงการและกิจกรรม
ผลการดำเนินงาน
รายการปัญหาสุขภาพที่ผ่านการจัดลำดับความสำคัญของปัญหาเป็นลำดับแรกของทั้ง 7 ชุมชน ได้แก่
- โรคความดันโลหิตสูง
- ภาวะน้ำหนักเกินและอ้วน
- โรคโควิด-19
- ปัญหาสุขภาพช่องปาก
รายการปัญหาด้านสิ่งแวดล้อมที่ผ่านการจัดลำดับความสำคัญของปัญหาเป็นลำดับแรกของทั้ง 7 ชุมชน ได้แก่
- ชุมชนไม่มีพื้นที่สีเขียวสาธารณะ
- ความเสี่ยงต่อการเกิดอุบัติเหตุภายในบ้าน
- ถังขยะไม่ถูกหลักสุขาภิบาล
- บ้านไม่เป็นระเบียบ มีสิ่งกีดขวาง
- กลิ่นรบกวนจากสิ่งปฏิกูลแมว
- มูลฝอยตกค้าง
- ปัญหาสัตว์และแมลงพาหะนำโรค
พัฒนาแผนงานโครงการรวม 12 แผนงาน 36 โครงการ และ 8 โครงการพิเศษ ได้แก่
- แผนงานป้องกันและควบคุมโรคความดันโลหิตสูงในผู้สูงอายุอายุ 50 ปีขึ้นไปชุมชนอินทามระ 29 แยก 1
- แผนงานป้องกันภาวะแทรกซ้อนของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงในผู้สูงอายุ อายุ 50 ปีขึ้นไปชุมชนอินทามระ 29 แยก 1
- แผนงานควบคุมและป้องกันภาวะน้ำ หนักเกินและโรคอ้วนชุมชนอินทามระ 1 (ลับแล)
- แผนงานชุมชนสูงวัย ห่างไกลความดันโลหิตสูงชุมชนอินทามระ 29 แยก 4
- แผนงานการจัดการขยะในชุมชนอินทามระ 29 แยก 4
- แผนงานป้องกันการเกิดโรคโควิด-19 ในกลุ่มผู้ใกล้สูงอายุ 50-59 ปี และกลุ่มผู้สูงอายุ (60 ปีขึ้นไป) ชุมชนหลังวัดมักกะสัน
- แผนงานการส่งเสริมสุขภาพช่องปากของผู้สูงอายุชุมชนคลองส้มป่อย
- แผนงานการลดเหตุรำคาญกลิ่นรบกวนจากสิ่งปฏิกูลแมวชุมชนคลองส้มป่อย
- แผนงานสูงวัยใส่ใจโควิด-19 ชุมชนนิคมมักกะสัน
- แผนงานชุมชนนิคมมักกะสันร่วมใจใส่ใจมูลฝอยชุมชนนิคมมักกะสัน
- แผนงานการลดความเสี่ยงของการเป็นโรคความดันโลหิตสูงชุมชนโรงเจมักกะสัน
- แผนงานการควบคุมความดันโลหิตในผู้ป่วยที่เป็นโรคความดันโลหิตสูงชุมชนโรงเจมักกะสัน
การนำไปใช้ประโยชน์
- นักศึกษาที่เข้าร่วมการฝึกภาคสนามได้เรียนรู้กระบวนการฝึกภาคสนามจากการฝึกปฏิบัติในพื้นที่จริง สามารถนำความรู้และประสบการณ์ไปต่อยอดในการเรียนและการทำงานต่อไปได้
- คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล และหน่วยงานภาคีที่เกี่ยวข้อง เช่น สำนักงานเขต ศูนย์บริการสาธารณสุข สามารถนำข้อมูลไปดำเนินงานต่อเนื่องในชุมชน เช่น การวางแผนเพื่อส่งเสริมและแก้ปัญหาสุขภาพที่สอดคล้องกับความต้องการของชุมชน
- ประชาชนในพื้นที่ฝึกภาคสนามได้เข้ามามีส่วนร่วมในกระบวนการฝึกภาคสนามทุกกระบวนการหลักของโครงการ ทำให้เกิดความตะหนักถึงปัญหาสุขภาพและปัจจัยที่เกี่ยวข้องในชุมชนของตนเอง
ความแตกต่างหรือมีเอกลักษณ์ที่ต่างจากโครงการอื่น
การดำเนินโครงการใช้แนวคิดกระบวนการมีส่วนร่วมเพื่อการพัฒนาสุขภาวะชุมชน ซึ่งมีการดำเนินงานเป็นภาคีระหว่างมหาวิทยาลัย ชุมชน และผู้มีส่วนได้เสียในพื้นที่ ซึ่งจะนำไปสู่การดำเนินการแบบพหุภาคีเพื่อการพัฒนาสุขภาวะของประชาชนในพื้นที่อย่างยั่งยืน โดยสอดคล้องกับภารกิจของคณะ และยุทธศาสตร์ของประเทศ
ผลกระทบในระดับชุมชน ประเทศ ระดับโลก
- ชุมชนตระหนักและเข้ามามีส่วนร่วมเพื่อการพัฒนา โดยชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมในทุกกระบวนการหลักของโครงการ ได้แก่ การเก็บรวบรวมข้อมูลและการวิเคราะห์ข้อมูล การสังเคราะห์สถานการณ์สุขภาพชุมชนเชิงระบบ การระบุปัญหา การจัดลำดับความสำคัญของปัญหา การวิเคราะห์สาเหตุของปัญหา การจัดทำแผนงานและโครงการ การดำเนินการตามแผนงานและโครงการ และการประเมินผลโครงการและกิจกรรม
- หน่วยงานที่เกี่ยวข้องในพื้นที่ เช่น สำนักงานเขต ศูนย์บริการสาธารณสุข สามารถระดมทรัพยากรเพื่อการแก้ปัญหาในชุมชนได้ตรงตามความต้องการเกิดกลไกการแก้ปัญหาในระดับชุมชนเพื่อให้เกิดความยั่งยืน เนื่องจากชุมชนตระหนักถึงปัญหา/สถานการณ์สุขภาพในชุมชนของตนเอง ทำให้เกิดการมีส่วนร่วมในการวางแผนและดำเนินงานตามแผนเพื่อส่งเสริมและแก้ปัญหาสุขภาพรวมถึงปัจจัยเสี่ยงทั้งโรคติดต่อ โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง และปัญหาด้านสุขภาพอื่น ๆ ซึ่งสามารถลดอัตราการป่วย อัตราตาย ด้วยโรคเหล่านี้ได้ต่อไปในอนาคต ส่งผลให้มีสุขภาพและความเป็นอยู่ที่ดี
SDGs หลักที่สอดคล้องกับกิจกรรม : SDG17 เป้าประสงค์ย่อย : 17.6
SDGs อื่นๆที่สอดคล้อง : SDG3 เป้าประสงค์ย่อย : 3.8 , 3.9 , 3.5 , 3.4 , 3.3
