นวัตกรรมดิจิทัลเพื่อบริการสุขภาพชุมชนด้วยการส่งเสริมและป้องกันโรคด้วย Health literacy ของประชาชน
ผู้ดำเนินการหลัก :
รองศาสตราจารย์ ดร.มณฑา เก่งการพานิช
ส่วนงานร่วม :
- คณะทันตแพทยศาสตร์
- คณะเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร
- คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี
- คณะวิทยาศาสตร์
- คณะเวชศาสตร์เขตร้อน
ผู้ดำเนินการร่วม :
ศูนย์ส่งเสริมสุขภาพและการป้องกันโรคมหานคร ย่านนวัตกรรมการแพทย์โยธี, สำนักงานเขตราชเทวี กทม., สำนักงานเขตพญาไท กทม., ผู้นำชุมชนซอยสวนเงิน, ผุ้นำชุมชนสุขสวัสดิ์, เครือข่ายจิตอาสาพระราชทาน 904
ความสำคัญและที่มาของปัญหา
สืบเนื่องจากการที่ย่านนวัตกรรมการแพทย์โยธี ได้รับการสนับสนุนโครงการนวัตกรรมบริการชุมชนเพื่อควบคุมการแพร่ระบาดเชื้อไวรัสโคโรน่า 2019 ย่านนวัตกรรมการแพทย์โยธี ในปี 2565 เพื่อส่งเสริมให้ชุมชนมีระบบการดูแลและการป้องกันการแพร่ระบาดเชื้อไวรัสโคโรน่า 2019 ในชุมชนแบบองค์รวม และสามารถนำไปสู่การดูแลสุขภาพประชาชนอย่างยั่งยืนภายหลังจากสถานการณ์การระบาดของโรค เกิดเครือข่ายความร่วมมือหน่วยงานในย่านมีการบูรณาการ เพื่อพัฒนารูปแบบการดูแล ส่งเสริมสุขภาพและการป้องกันโรคอุบัติใหม่ในชุมชนด้วยนวัตกรรมและเทคโนโลยี ผลการดำเนินงานที่ผ่านมานอกจากจะมีการพัฒนา Social Determinant Digital Platform for Health and Wellbeing ในการจัดทำระบบข้อมูลดิจิทัลเพื่อให้ชุมชนได้เข้าถึง เรียนรู้ ร่วมตัดสินใจ ในการเข้าไปดูแลรักษาป้องกันการระบาดของเชื้อโควิด 19 และเพื่อการพัฒนาสุขภาพตนเองและคนในชุมชน
การใช้ดิจิทัลเป็นเครื่องมือในการพัฒนาฐานข้อมูลและการใช้ข้อมูลเพื่อการพัฒนาสุขภาพ และความซับซ้อนของกิจกรรมที่มุ่งเน้นการป้องกันควบคุมทั้งสิ่งแวดล้อมและพฤติกรรมบุคคล ปัจจุบันเมื่อการจัดการโควิดเป็นโรคประจำถิ่น โครงการฯ ยังเล็งเห็นความจำเป็นในการพัฒนาระบบข้อมูลสุขภาพและปัจจัยกำหนดสุขภาพให้ครอบคลุมประชากรในพื้นที่ของย่านและมีข้อมูลมีความเป็นปัจจุบัน เพื่อช่วยส่งเสริมการสร้างความรอบรู้สุขภาพของแกนนำ เครือข่าย ครัวเรือน และหรือที่ทำงาน และบุคคล/กลุ่มคนที่ใช้ชีวิตในย่านนวัตกรรมการแพทย์ซึ่งเป็นเจ้าของข้อมูลที่โครงการพัฒนาขึ้น ดังนั้น โครงการฯจึงต้องการจัดกิจกรรมและจัดบริการอย่างต่อเนื่องในกลุ่มเป้าหมายที่โครงการในย่านให้ความสำคัญ คือ ผู้สูงอายุ ผู้ป่วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง และผู้ป่วยอาการ Long Covid19 ที่พักอาศัย หรือ ใช้ชีวิตในพื้นที่ย่านฯ ซึ่งทางย่านได้เคยจัดบริการตรวจหาเชื้อในร่างกายและในอากาศ หรือสิ่งแวดล้อม ในช่วงที่ผ่านมาเพื่อทำให้มีระบบการจัดการดูแล ส่งเสริมสุขภาพ ป้องกันโรค ร่วมกันระหว่างโครงการและเครือข่ายคนในพื้นที่ /องค์กร รวมถึงกลุ่มเป้าหมายอื่นๆ ในชุมชนที่เกี่ยวข้อง อาทิ วัยแรงงาน และวัยรุ่นที่เผชิญปัญหากับพฤติกรรมเสี่ยงด้วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง เช่น การบริโภคหวาน มัน เค็ม การใช้สิ่งเสพติด การขาดการออกกำลังกาย และปัญหาสุขภาพจิต
ดังนั้น เพื่อความต่อเนื่องโครงการนวัตกรรมบริการชุมชนเพื่อควบคุมการแพร่ระบาดเชื้อไวรัสโคโรน่า 2019 ย่านนวัตกรรมการแพทย์โยธี คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ร่วมกับย่านนวัตกรรมการแพทย์โยธี จัดทำโครงการ นวัตกรรมดิจิทัลเพื่อบริการสุขภาพชุมชนด้วยการส่งเสริมและป้องกันโรคด้วย Health literacy ของประชาชน เพื่อสร้างการตระหนักรู้และส่งเสริมสุขภาพคนในชุมชนให้สามารถดูแล จัดการตัวเอง และชุมชน สังคมที่ยั่งยืนต่อไป
ระยะเวลาดำเนินโครงการ :
วันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2566 ถึง วันที่ 31 สิงหาคม 2566
วัตถุประสงค์
1. เพื่อสร้างและส่งเสริมให้ผู้สูงอายุ ผู้ป่วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรังและ Long Covid19 ในชุมชนย่านนวัตกรรมการแพทย์โยธี มี Health literacy และ Digital Literacy ในการใช้ข้อมูลและเทคโนโลยีดิจิทัล สู่การเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมการดูแลสุขภาพที่ยั่งยืน
2. เพื่อขยายการใช้งานนวัตรรมดิจิทัลเพื่อการส่งเสริมสุขภาพและป้องกันโรคแบบบูรณาการ เกิดกลไกการทำงานเครือข่ายแบบกัลยาณมิตร
การดำเนินการ
1. จัดทำแพลตฟอร์มข้อมูลประชาชนกลุ่มผู้สูงอายุ โรคติดต่อไม่เรื้อรัง และ Long Covid19
2. ดำเนินการสำรวจสุขภาพของกลุ่มเป้าหมาย
3. ให้บริการตรวจคัดกรองเบื้องต้นให้แก่กลุ่มเป้าหมาย
4. ให้สุขศึกษา ฝึกทักษะและสร้างการรอบรู้ด้านสุขภาพ ให้ประชาชนกลุ่มผู้สูงอายุ โรคติดต่อไม่เรื้อรัง Long Covid19 และกลุ่มเสี่ยง
5. ติดตามให้การสนับสนุนการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเสี่ยงต่าง ๆ
6. ติดตามประเมินและวัดผลการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม
ผลการดำเนินการ
1. แพลตฟอร์มในการจัดเก็บข้อมูลด้วยแทปเลตเพื่อพัฒนาระบบ digital health
2. ประชาชน 3 กลุ่มเป้าหมายคือ ผู้สูงอายุ ผู้ป่วยโรคเรื้อรังและผู้ที่เคยติดเชื้อโควิด 19/post-covid19 จำนวน 7,000 คนเข้าถึงบริการตรวจสุขภาพเบื้องต้นและได้รับความรู้และความรอบรู้ด้านสุขภาพ
3. ระบบบริการสุขภาพที่มีการพัฒนาและการนำข้อมูลจากระบบข้อมูลมาใช้เป็นฐานเพื่อการบริการทั้งเชิงรุกและเชิงรับ
ประโยชน์ร่วมกันแก่ผู้เกี่ยวข้อทุกฝ่าย
1. ประโยชน์แก่ระบบบริการสาธารณสุขและและประชาชน
1.1 ระบบบริการสาธารณสุขได้ร่วมกับสถาบันในการพัฒนาระบบข้อมูลด้วยนวัตกรรมดิจิตัล ทำให้มีฐานข้อมูลที่เป็นประโยชน์ต่อการนำไปใช้ในการบริการที่มีประสิทธิภาพ
1.2 ประชาชนมีส่วนร่วมในการพัฒนาแนวทางการป้องกันและเกิดความตระหนักรู้ถึงแนวทางการป้องกันโรคระบาดและไม่ระบาด สร้างชุมชนที่น่าอยู่และปลอดภัย และได้รับการดูแลและเข้าถึงบริการจากงานนวัตกรรมการภายในย่านนวัตกรรมการแพทย์โยธี
1.3 ประชาชน 3 กลุ่มเป้าหมายที่ใช้สิทธิ์บัตรทอง ได้แก่ กลุ่มผู้สูงอายุ ผู้ที่เคยป่วยเป็นโควิด/post-covid19 และกลุ่มผู้ป่วยเรื้อรังได้เข้าถึงบริการสุขภาพและการพัฒนาความรอบรู้ด้านสุขภาพเพื่อดูแลสุขภาพของตนเอง
2. ประโยชน์ต่อสถาบัน และทีมนักวิจัย
2.1 คณะสาธารณสุขศาสตร์ แสดงบทบาทหน้าที่ในการส่งเสริมสุขภาพประชาชนในพื้นที่โดยรอบสถาบัน (ย่านโยธี)
2.2 เกิดองค์ความรู้และเครือข่ายสุขภาพภายในชุมชนที่สามารถดูแลตนเองได้อย่างยั่งยืนด้วยความสามารถ Health literacy
2.3 การทำงานเป็นเครือข่ายทั้งในชุมชนนักวิชาภายในสถาบัน และเครือข่ายภายนอกเพื่อให้บริการสุขภาพแก่ประชาชน
2.4 มีการพัฒนานวัตกรรมดิจิทัลเป็นต้นแบบเพื่อสนับสนุนและพัฒนาระบบบริการสุขภาพปกติให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น
ผลกระทบในระดับชุมชน/ประเทศ
1. ทำให้ประชาชนมีโอกาสตรวจคัดกรองสุขภาพและได้เข้าถึงระบบบริการขั้นพื้นฐาน ทำให้ทราบสถานะสุขภาพของตน เพื่อประโยชน์ในการส่งเสริมและป้องกันสุขภาพ
2. การป้องกันโรคและส่งเสริมสุขภาพให้กับประชาชนภายหลังจากการแพร่ระบาดของโควิด19 มีความสำคัญยิ่งต่อประชาชนกลุ่มเสี่ยง (กลุ่มผู้สูงอายุและผู้ที่เคยติดเชื้อโควิด 19/post covid19) และกลุ่มป่วยโรคเรื้อรัง ซึ่งการป้องกันไม่ให้เกิดโรคเรื้อรังดังกล่าว จะช่วยลดค่าใช้จ่ายทางด้านสุขภาพทั้งของบุคคล ครอบครัวและระบบสาธารณสุข ทำให้ระบบเศรษฐกิจเข้มแข็ง
3. เป้าหมายการพัฒนาการรอบรู้ด้านสุขภาพให้กับประชาชน จะเป็นการสร้างภูมิคุ้มกันให้กับประชาชนในการดูแลตนเองและพึ่งตนเองในการดูแลสุขภาพ อาทิ การเข้าถึงข้อมูลข่าวสารสำคัญในการดูแลตนเอง การมีความรู้ความเข้าใจที่จะดูแลตนเองและมีแนวทางปฏิบัติ/ส่งเสริมสุขภาพให้ร่างกายแข็งแรง เป็นกำลังในการพัฒนาชาติ
แผนงานต่อไปที่จะทำให้เกิดความยั่งยืน
1. ส่งต่อแพลตฟอร์ม ระบบข้อมูลและแนวทางการดำเนินการส่งเสริมสุขภาพประชาชนกลุ่มเป้าหมายให้กับระบบบริการสาธารณสุขในพื้นที่รับผิดชอบ เพื่อรับช่วงต่อในการบริการสุขภาพอย่างต่อเนื่อง
2. การเสริมพลังแกนนำ/ประชาชนในชุมชนให้มีศักยภาพสามารถช่วยเหลือเพื่อนบ้านและประชาชนในชุมชนได้ ถือเป็นการพัฒนาทุนทางสังคมที่จะเป็นรากฐานในการพัฒนาเรื่องอื่น ๆ ต่อไป
SDGs อื่นๆที่สอดคล้อง : SDG3 เป้าประสงค์ย่อย : 3.8, 3.3
SDGs อื่นๆที่สอดคล้อง : SDG10 เป้าประสงค์ย่อย : 10.1