ภาควิชาอนามัยชุมชน หรือเดิมคือสถานฝึกอบรมและวิจัยอนามัยชนบท มีประวัติและบทบาทหน้าที่ดังต่อไปนี้ คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ได้ริเริ่มแผนการจัดตั้งศูนย์ฝึกอบรมและวิจัยอนามัยชนบท (ชื่อเดิม) ขึ้นในปี พ.ศ. 2510 และต่อมาได้รับการสนับสนุนจากมหาวิทยาลัยนอร์ทแคโรไลน่า ร่วมกับ USAID ในลักษณะทุนสมทบ (Counter-part Fund) กับรัฐบาลไทยภายใต้โครงการ Sub-project of Family Health ใน พ.ศ. 2512 ผู้บริหารคณะในขณะนั้นได้จัดหาสถานที่เพื่อจัดตั้งศูนย์ฝึกอบรมและวิจัยอนามัยชนบท โดยมีเกณฑ์ที่สำคัญคือเป็นพื้นที่ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ที่เดินทางจากกรุงเทพฯ ได้สะดวก อำเภอสูงเนิน จังหวัดนครราชสีมา เป็นพื้นที่ที่ได้รับการเลือกสรรแล้วว่าเป็นตัวแทนของภาคตะวันออกเฉียงเหนือได้ ทั้งในลักษณะภูมิศาสตร์ เศรษฐกิจและสังคม นอกจากนี้ยังเป็นพื้นที่ที่ได้รับความร่วมมือจากชุมชนเป็นอย่างดี โดยที่นายจรวย ยิ่งสวัสดิ์ (นายอำเภอสูงเนินในขณะนั้น) ได้เล็งเห็นถึงประโยชน์ของการจัดตั้งศูนย์ฯ จึงได้จัดที่สาธารณประโยชน์ของอำเภอสูงเนิน จังหวัดนครราชสีมา ให้เป็นที่จัดตั้งศูนย์ฯ ในระยะเริ่มต้นประมาณ 20 ไร่ ดังนั้นในปีงบประมาณ พ.ศ. 2512 และ พ.ศ. 2513 จึงได้มีการก่อสร้างอาคาร 5 หลังบนพื้นที่แห่งนี้ และต่อมาได้ขยายเนื้อที่เป็น 38 ไร่ โดยมีวัตถุประสงค์ดังต่อไปนี้

1. ใช้เป็นศูนย์การฝึกอบรมนักศึกษาของคณะสาธารณสุขศาสตร์ และคณะอื่นๆ ในมหาวิทยาลัยมหิดล เกี่ยวกับการแพทย์และอนามัยชนบท รวมทั้งการสอนในห้องเรียน ห้องปฏิบัติการและการฝึกภาคสนาม

2. ใช้เป็นศูนย์วิจัยและค้นคว้าทางวิชาการของมหาวิทยาลัยมหิดล เกี่ยวกับการอนามัย ซึ่งรวมถึงการวิจัยด้านประชากรและสังคม การบริการอนามัยครอบครัว การพัฒนาอนามัยชุมชนและอื่นๆ ซึ่งใช้ประโยชน์ในทางปฏิบัติได้

3. เป็นหน่วยบริการสาธารณสุขบางประเภท ร่วมกับเจ้าหน้าที่ของกระทรวงสาธารณสุข ตามที่ได้รับมอบหมายเป็นเรื่องๆ ไป ศูนย์ฝึกอบรมและวิจัยอนามัยชนบทได้รับการยกฐานะให้เทียบเท่าภาควิชาตั้งแต่  18  กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2517    ซึ่งต่อมา ได้มีการเปลี่ยนแปลงชื่อตามลำดับดังนี้

- ในหนังสือราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 109 ตอนที่ 7 วันที่ 31 มกราคม 2535 ได้มีประกาศทบวงมหาวิทยาลัย เรื่องการแบ่งส่วนราชการในมหาวิทยาลัยมหิดล(ฉบับที่ 7 ) พ.ศ.2535 เป็น “ศูนย์ฝึกอบรมและวิจัยอนามัยชนบท”

- ในหนังสือราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 112 ตอนที่ 85 ง วันที่ 24 ตุลาคม 2538 ได้มีประกาศทบวงมหาวิทยาลัย เรื่องการแบ่งส่วนราชการในมหาวิทยาลัยมหิดล พ.ศ.2538 เป็น “สำนักงานฝึกอบรมและวิจัยอนามัยชนบท”

- ในหนังสือราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 113 ตอนที่ 36 ง วันที่ 2 พฤษภาคม 2539 ได้มีประกาศทบวงมหาวิทยาลัย เรื่องการแบ่งส่วนราชการในมหาวิทยาลัยมหิดล(ฉบับที่ 4 ) พ.ศ.2539 เป็น “สถานฝึกอบรมและวิจัยอนามัยชนบท”

- ในหนังสือราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 114 ตอนที่ 93 ง วันที่ 20 พฤศจิกายน 2540 ได้มีประกาศทบวงมหาวิทยาลัย เรื่องการแบ่งส่วนราชการในมหาวิทยาลัยมหิดล พ.ศ.2540 เป็น “สถานฝึกอบรมและวิจัยอนามัยชนบท”

โดยมีหน้าที่หลักในด้านงานสอน งานวิจัย บริการวิชาการ และทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรม ต่อมา ด้วยสถานฝึกอบรมและวิจัยอนามัยชนบท เป็นส่วนหนึ่งของคณะสาธารณสุขศาสตร์ ที่ควรต้องมีการพัฒนาขีดความสามารถในด้านวิชาการ การวิจัย การให้บริการวิชาการแก่สังคม และการทำนุบำรุงเผยแพร่วัฒนธรรมที่ดีงามของชาติ เพื่อสนองตอบต่อนโยบายการพัฒนาของคณะสาธารณสุขศาสตร์ ตามแนวทางที่ผู้บริหารได้กำหนดไว้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งนโยบายการพัฒนาสถานฝึกอบรมและวิจัยอนามัยชนบท ให้เป็นศูนย์กลางทางวิชาการใและการวิจัยด้านสาธารณสุขในเขตภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ทั้งของหน่วยงานและประชาชน และเพื่อเอื้ออำนวยให้แผนการพัฒนาคณะสาธารณสุขศาสตร์สู่ความเป็นนานาชาติ จึงจำเป็นที่จะต้องเพิ่มขีดความสามารถทางด้านการวิจัย การพัฒนาคุณภาพอาจารย์ แหล่งประโยชน์ทางวิชาการ และการบริการของสถานฝึกอบรมและวิจัยอนามัยชนบท ประกอบกับสภาพอาคารของสถานฝึกอบรมและวิจัยอนามัยชนบท มีสภาพทรุดโทรมตามอายุการใช้งานและมีขนาดไม่เหมาะสมกับภาระงาน คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล       จึงมีนโยบายที่จะดำเนินการก่อสร้างอาคารหลังใหม่ขึ้น เพื่อเพิ่มพูนศักยภาพของสถานฝึกอบรมและวิจัยอนามัยชนบท ที่จะให้เป็นศูนย์กลางการบริการทางวิชาการอย่างมีประสิทธิภาพในเขตภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และนำไปสู่การจัดการศึกษาระดับนานาชาติได้ต่อไป ในปี พ.ศ. 2543 คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ได้รับอนุมัติจัดสรรงบประมาณแผ่นดินจากรัฐบาล เพื่อก่อสร้างอาคารสหวิทยาคารเพื่อการพัฒนาอนามัยและชนบท    ซึ่งหมายถึงการเป็นศูนย์กลางทางด้านวิทยาการสาขาต่างๆ เพื่อการพัฒนาอนามัยและชนบท

ต่อมาคณะสาธารณสุขได้ปรับโครงสร้างองค์กร  และได้ตั้งภาควิชาอนามัยชุมชนขึ้นเมื่อเดือนพฤศจิกายน 2553    โดยแยกส่วนกับสถานฝึกอบรมฯ ทั้งนี้ โดยให้คณาจารย์ทุกคนในสถานฝึกอบรมฯ สังกัดภาควิชาอนามัยชุมชน   ส่วนบุคลากรสายสนับสนุนและอื่นๆ     สังกัดสถานฝึกอบรมฯต่อมาได้ประกาศจัดตั้งศูนย์วิจัยและพัฒนาวิชาการด้านสาธารณสุขและสิ่งแวดล้อม   คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล เมื่อวันที่ 13 มิถุนายน 2554 โดยมีผลตั้งแต่วันที่ 1 กรกฎาคม 2554 ซึ่งเดิมใช้ชื่อว่า “สถานฝึกอบรมและวิจัยอนามัยชนบท “ ปัจจุบันภาควิชาอนามัยชุมชนมีสำนักงานอยู่ที่อาคาร 4 ชั้น 7

หัวหน้าภาควิชา ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน

ชื่อ - สกุล	ดำรงตำแหน่ง	ปี พ.ศ.
น.พ.ปรีชา สิงหราช	หัวหน้าศูนย์ฝึกอบรมและวิจัยอนามัยชนบท	2514 - 2515
น.พ.สุขพัฒน์ พงษ์รอจน์	หัวหน้าศูนย์ฝึกอบรมและวิจัยอนามัยชนบท	2516
น.พ.ฉลาด ถิระพัฒน์	หัวหน้าศูนย์ฝึกอบรมและวิจัยอนามัยชนบท	2517 - 2518
รศ.ดร.บุญเยี่ยม ตระกูลวงศ์	หัวหน้าศูนย์ฝึกอบรมและวิจัยอนามัยชนบท	2519 - 2520
ผศ.ดร.บุญยงค์ เกี่ยวการค้า	หัวหน้าศูนย์ฝึกอบรมและวิจัยอนามัยชนบท	2521- 31 ต.ค.23
น.พ.ฉลาด ถิระพัฒน์	หัวหน้าศูนย์ฝึกอบรมและวิจัยอนามัยชนบท	1 พ.ย.23- 30 ก.ย.27
รศ.จิรพล วิบูลย์วัฒน์	หัวหน้าศูนย์ฝึกอบรมและวิจัยอนามัยชนบท	1 ต.ค.27- 30 ก.ย.31
อ.เสริมพันธุ์ นิตย์นรา	หัวหน้าศูนย์ฝึกอบรมและวิจัยอนามัยชนบท	1 มิ.ย.31- 31 พ.ค.35
ผศ.เสริมพันธุ์ นิตย์นรา	หัวหน้าศูนย์ฝึกอบรมและวิจัยอนามัยชนบท	1 มิ.ย.35- 31 พ.ค.39
ผศ.จุฑาพร ทวีเดช	หัวหน้าศูนย์ฝึกอบรมและวิจัยอนามัยชนบท	1 มิ.ย.39- 31 พ.ค.43
ผศ.จุฑาพร ทวีเดช	หัวหน้าศูนย์ฝึกอบรมและวิจัยอนามัยชนบท	1 มิ.ย.43- 31 พ.ค.47
ผศ.เสริมพันธุ์ นิตย์นรา	หัวหน้าศูนย์ฝึกอบรมและวิจัยอนามัยชนบท	1 มิ.ย.47- 30 พ.ค. 54
ผศ.เสริมพันธุ์ นิตย์นรา	รักษาการณ์หัวหน้าภาควิชาอนามัยชุมชน	31 พ.ค.54 - 30 มิ.ย. 54
ผศ.ดร.ทัศนีย์ ศิลาวรรณ	หัวหน้าภาควิชาอนามัยชุมชน	1 ก.ค.54 - 3 ต.ค.60
อ.ดร.ณิชชาภัทร ขันสาคร	หัวหน้าภาควิชาอนามัยชุมชน	28 ธ.ค.60 -
อ. กิตติพงศ์ พลเสน	หัวหน้าภาควิชาอนามัยชุมชน
รศ.ดร. ชะนวนทอง	หัวหน้าภาควิชาอนามัยชุมชน
ผศ.ดร. อังสนา บุญธรรม	หัวหน้าภาควิชาอนามัยชุมชน
อ. กิตติพงศ์ พลเสน	หัวหน้าภาควิชาอนามัยชุมชน